Z dniem 7 sierpnia 2010 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym (opublikowana w Dz. U. z 2010 r. nr 122, poz. 826) m.in. zwiększając zakres czynności, do wykonywania których uprawniony jest doradca podatkowy. Obecnie czynności doradztwa podatkowego obejmują:

1) udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami,

2) prowadzenie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w tym zakresie,

3) sporządzanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie,

4) reprezentowanie podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach wymienionych w pkt 1.

Powyższe wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym.

Podmiotami uprawnionymi do zawodowego wykonywania wszystkich tych czynności są osoby fizyczne wpisane na listę doradców podatkowych oraz adwokaci i radcowie prawni. Czynności, o których mowa w pkt 1-3, zawodowo mogą wykonywać biegli rewidenci. Stanowi o tym art. 3 ustawy o doradztwie podatkowym.

Podmiotami uprawnionymi do wykonywania doradztwa podatkowego są również:

a) organizacje zawodowe posiadające osobowość prawną, spółdzielnie, stowarzyszenia lub izby gospodarcze, jeżeli przedmiotem ich działalności statutowej jest również doradztwo podatkowe świadczone wyłącznie na rzecz ich członków,

b) podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych,

c) spółki z o.o. lub spółki akcyjne, które spełniają łącznie warunki określone w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a)-d) ustawy o doradztwie podatkowym.

Podmioty te wykonują doradztwo podatkowe wyłącznie przez doradców podatkowych, radców prawnych lub biegłych rewidentów zatrudnionych w tych podmiotach. Przy czym biegli rewidenci nie mogą wykonywać wszystkich tych czynności, jak już wskazano wyżej.

Z kolei podmioty uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych na mocy certyfikatu księgowego lub świadectwa kwalifikacyjnego mogą poza prowadzeniem ksiąg wykonywać także działalność gospodarczą w zakresie czynności wymienionych wyżej w pkt 2 i 3 (art. 76a ust. 2 ustawy o rachunkowości – Dz. U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).


Kto może być doradcą podatkowym?

Na listę doradców podatkowych wpisuje się osobę fizyczną, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) ma pełną zdolność do czynności prawnych, korzysta z pełni praw publicznych, jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu doradcy podatkowego,

2) posiada wyższe wykształcenie,

3) odbyła w Polsce 2-letnią praktykę zawodową,

4) złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin na doradcę podatkowego,

5) wystąpiła z wnioskiem o wpis na listę, nie później niż w okresie 3 lat od zdania egzaminu.

Powyższe wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym.

Wpisane na listę doradców podatkowych mogą zostać również osoby, które spełniają warunki określone wyżej w pkt 1 i 2 oraz są członkami Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego (dalej zwanej Komisją Egzaminacyjną) lub posiadają stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych lub nauk ekonomicznych w zakresie prawa finansowego lub finansów (art. 6 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym).

Na listę doradców podatkowych wpisuje się również osoby fizyczne, których kwalifikacje do wykonywania zawodu doradcy podatkowego zostały uznane na zasadach określonych w ustawie o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2008 r. nr 63, poz. 394), jeżeli:

– mają pełną zdolność do czynności prawnych i korzystają z pełni praw publicznych oraz
      
– wystąpią z wnioskiem o wpis na listę, nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o uznaniu kwalifikacji wydanej na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o uznawaniu kwalifikacji.

W przypadku osoby nieposiadającej polskiego obywatelstwa do stwierdzenia pełni praw publicznych właściwe są przepisy prawa państwa, którego obywatelstwo posiada dana osoba. Wynika to z art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o doradztwie podatkowym.


Egzamin na doradcę podatkowego

Egzamin jest sprawdzianem teoretycznego i praktycznego przygotowania kandydatów na doradców podatkowych z dziedzin określonych w art. 20 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym, tj.:

1) źródła prawa i wykładnia prawa,

2) analiza podatkowa,

3) podstawy międzynarodowego oraz wspólnotowego prawa podatkowego,

4) materialne prawo podatkowe,

5) postępowanie przed organami administracji publicznej i sądami administracyjnymi oraz postępowanie egzekucyjne w administracji,

6) międzynarodowe, wspólnotowe i krajowe prawo celne,

7) prawo dewizowe,

8) prawo karne skarbowe,

9) organizacja i funkcjonowanie administracji podatkowej i kontrola skarbowa,

10) rachunkowość,

11) ewidencja podatkowa i zasady prowadzenia ksiąg podatkowych,

12) przepisy o doradztwie podatkowym i etyka zawodowa.

Egzamin na doradcę podatkowego w stosunku do osób, które zajmowały stanowiska sędziów, prokuratorów oraz inspektorów kontroli skarbowej lub wykonywały zawód adwokata, radcy prawnego, notariusza, biegłego rewidenta, nie obejmuje zakresu egzaminu wymaganego do uzyskania takiego stanowiska lub zawodu. Zakres tematyczny dla tych osób ustala Komisja Egzaminacyjna (art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o doradztwie podatkowym). Przepisy te stosuje się odpowiednio do osoby spełniającej warunek określony w art. 39 ust. 1 pkt 5 ustawy o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 65 ze zm.), posiadającej 8-letni staż pracy w organach administracji podatkowej lub skarbowej oraz funkcjonariusza celnego w służbie stałej posiadającego 8-letni staż służby w organach celnych.

Do egzaminu na doradcę podatkowego jest dopuszczona osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych, korzysta z pełni praw publicznych oraz posiada wyższe wykształcenie. Składa się on z części pisemnej i ustnej. Warunkiem dopuszczenia do części ustnej jest zdanie z wynikiem pozytywnym części pisemnej egzaminu. W przypadku negatywnego wyniku części pisemnej egzaminu może on być powtarzany. Termin ponownego egzaminu może być wyznaczony nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia egzaminu, którego wynik był negatywny. W przypadku pozytywnego wyniku części pisemnej egzaminu, kandydat może w okresie roku przystępować do części ustnej egzaminu, nie częściej jednak niż co 3 miesiące.

Za egzamin pobiera się opłatę. Jeżeli egzamin nie dojdzie do skutku z przyczyn nieleżących po stronie kandydata, opłata podlega zwrotowi. Opłata może też zostać zwrócona, jeżeli kandydat z przyczyn przez siebie niezawinionych nie mógł przystąpić do egzaminu (art. 25 ust. 1a ustawy o doradztwie podatkowym).

W sprawie m.in. szczegółowych warunków egzaminu ma zostać wydane rozporządzenie. Póki to nie nastąpi, moc zachowuje „stare” rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002 r. nr 107, poz. 940 ze zm.) – jednak nie dłużej niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ostatniej nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym, tj. do 7 lutego 2010 r.

Z rozporządzenia tego wynika, że egzamin pisemny polega na rozwiązaniu testu składającego się ze 100 pytań oraz rozwiązaniu zadania polegającego na sporządzeniu projektu wystąpienia w imieniu klienta do organu podatkowego lub sądu. Część testowa egzaminu trwa 100 minut, a rozwiązanie zadania 180 minut. Sporządzając projekt wystąpienia w imieniu klienta zdający egzamin może korzystać z publikacji zawierających wyłącznie akty normatywne.

Każde pytanie testowe oceniane jest w następujący sposób:

– odpowiedź prawidłowa – dwa punkty,
      
– odpowiedź nieprawidłowa – minus jeden punkt,
      
– brak odpowiedzi – zero punktów.

Wystąpienie w imieniu klienta oceniane jest od 0 do 20 punktów. Warunkiem zdania części pisemnej egzaminu jest uzyskanie co najmniej 80% maksymalnej liczby punktów z części testowej egzaminu oraz 10 punktów za wystąpienie w imieniu klienta. Wyniki części pisemnej egzaminu są ogłaszane w siedzibie Komisji Egzaminacyjnej.

Z kolei część ustna egzaminu jest przeprowadzana w terminach wyznaczonych przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, nie wcześniej jednak niż po upływie 14 dni od dnia zakończenia części pisemnej egzaminu. Część ustna egzaminu polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania zamieszczone w wylosowanym zestawie pytań. Każdy z zestawów składa się z dziesięciu pytań. Skład egzaminacyjny ocenia odrębnie odpowiedź na każde pytanie, przyznając ilość punktów wyrażoną pełną liczbą w skali od 0 do 6 punktów za każdą odpowiedź. Punkty sumuje się łącznie za wszystkie pytania. Część ustną egzaminu uważa się za zdaną, jeżeli zdający uzyskał co najmniej 70% maksymalnej liczby punktów. Wyniki części ustnej egzaminu kandydat poznaje niezwłocznie po podpisaniu protokołu przebiegu tego egzaminu przez wszystkie osoby egzaminujące.


Zdobycie praktyki zawodowej

Praktyka zawodowa obejmuje zapoznanie się z funkcjonowaniem organów podatkowych oraz wykonywaniem doradztwa podatkowego. Praktykę po zdaniu egzaminu odbywa się w urzędach i w izbach skarbowych, w urzędach kontroli skarbowej, u doradców podatkowych lub w spółkach doradztwa podatkowego (art. 21 ust. 4 ustawy o doradztwie podatkowym).

Szczegółowo zasady praktyki reguluje wskazane wcześniej rozporządzenie, które ma zostać zastąpione nowym nie później niż do 7 lutego 2010 r. Wynika z niego, że kandydaci na doradców podatkowych, którzy złożyli z wynikiem pozytywnym egzamin, odbywają dwuletnią praktykę zawodową, w tym:

1) w urzędzie skarbowym – przez okres 4 miesięcy,

2) w izbie skarbowej – przez okres 4 miesięcy,

3) w urzędzie kontroli skarbowej – przez okres 4 miesięcy,

4) u doradcy podatkowego lub w spółce doradztwa podatkowego – przez okres 12 miesięcy.

Praktyka zawodowa co do zasady jest odbywana:

– w urzędzie skarbowym i w izbie skarbowej – właściwych miejscowo w sprawach podatku dochodowego od osób fizycznych, ze względu na miejsce zamieszkania odbywającego praktykę,
      
– w urzędzie kontroli skarbowej – mającym siedzibę w tym samym mieście wojewódzkim co izba skarbowa, o której mowa w pkt 1,
      
– u doradcy podatkowego lub w spółce doradztwa podatkowego, którzy wyrazili zgodę na przyjęcie kandydata na praktykę albo zostali wyznaczeni przez Krajową Radę Doradców Podatkowych.

Praktyka jest odbywana raz w tygodniu w wymiarze 8 godzin. Rozpoczęcie praktyki w urzędzie skarbowym i izbie skarbowej oraz w urzędzie kontroli skarbowej powinno nastąpić nie później niż w okresie 3 miesięcy od dnia złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu na doradcę podatkowego. Po zakończeniu praktyki w tych jednostkach można rozpocząć praktykę u doradcy podatkowego lub w spółce doradztwa podatkowego.

Na równi z praktyką jest traktowane zatrudnienie przez okres co najmniej 4 lat w urzędzie skarbowym, izbie skarbowej, urzędzie kontroli skarbowej, Ministerstwie Finansów, samorządowych służbach finansowych, samorządowym kolegium odwoławczym – jeśli do zakresu obowiązków kandydata należało stosowanie przepisów prawa podatkowego w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi lub kontrolnymi. Ponadto z praktyki zawodowej mogą zostać zwolnieni:

1) kandydaci zatrudnieni przez okres co najmniej 2 lat w podmiotach uprawnionych do wykonywania doradztwa podatkowego, jeżeli do zakresu obowiązków tych osób należało stosowanie przepisów z zakresu prawa podatkowego na rzecz klientów tych podmiotów,

2) pracownicy naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni lub naukowi – w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym – pozostający w zatrudnieniu przez okres co najmniej 5 lat i zajmujący się dziedzinami, w których zakres wchodzi prawo podatkowe,

3) osoby uprawnione do wykonywania zawodu biegłego rewidenta, prokuratora, radcy prawnego oraz sędziego, z tym że okres zatrudnienia w zawodzie, uprawniający do zwolnienia z obowiązku odbycia praktyki, wynosi co najmniej 2 lata,

4) osoby, które uzyskały, zgodnie z odrębnymi przepisami, certyfikat księgowy potwierdzający kwalifikacje niezbędne do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych albo uprawnienia lustracyjne w rozumieniu przepisów prawa spółdzielczego oraz legitymują się co najmniej 2-letnim okresem zatrudnienia w zawodzie,

5) osoby zatrudnione na stanowisku głównego księgowego przez okres co najmniej 3 lat w podmiotach, które na podstawie przepisów o rachunkowości są obowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych,

6) osoby zatrudnione na stanowisku skarbnika gminy przez okres co najmniej 4 lat.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 5.07.1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2008 r. nr 73, poz. 443 ze zm.).


Gazeta Podatkowa nr 68 (692) z dn. 2010.08.26, strona 10
Autor: Dorota Przybyszewska