Ubezpieczony, który w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej stał się częściowo lub całkowicie niezdolny do pracy, może otrzymać z ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę szkoleniową. Ich wysokość ustalana jest jednak w nieco odmienny sposób, niż rent przyznanych z ogólnego stanu zdrowia.
Ogólna zasada
Przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty szkoleniowej z ubezpieczenia wypadkowego, do obliczenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zwanej ustawą emerytalną. Tak stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwanej dalej ustawą wypadkową. Przy czym przepis ten jednocześnie nakazuje uwzględniać reguły zawarte w ustawie wypadkowej.
Renta z tytułu niezdolności do pracy, przysługująca z ubezpieczenia wypadkowego, jest uzależniona od wysokości kwoty bazowej, podstawy wymiaru oraz długości posiadanych przez poszkodowanego okresów składkowych i nieskładkowych.
Podstawa wymiaru
Przy obliczaniu podstawy wymiaru renty z ubezpieczenia wypadkowego mają zastosowanie ogólne rozwiązania dotyczące „zwykłych” rent. Jednakże w odróżnieniu od nich, za okresy przypadające po 1998 r., uwzględnieniu podlegają składniki przychodu stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe. Jedynie w przypadku, gdy w okresie wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru renty wypadkowej zainteresowany nie podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu, przyjęty zostanie przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, w myśl art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej, nie może być wyższy niż 250%. Ograniczenie to nie dotyczy jednak rent wypadkowych, o czym stanowi art. 17 ust. 3 ustawy wypadkowej.
WAŻNE! Przy ustalaniu podstawy wymiaru renty z ubezpieczenia wypadkowego ograniczenie wskaźnika wysokości podstawy do wysokości 250% nie jest obowiązkowe, choć może być zastosowane.
Gwarancja minimalnej wysokości
Renta z tytułu niezdolności do pracy i renta szkoleniowa spowodowane wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, w myśl art. 18 ust. 1 ustawy wypadkowej, nie może być niższa niż:
– 60% podstawy jej wymiaru – dla osoby częściowo niezdolnej do pracy,
– 80% podstawy jej wymiaru – dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy,
– 100% podstawy jej wymiaru – dla osoby uprawnionej do renty szkoleniowej.
Reguły tej nie stosuje się jednak w przypadku ustalenia podstawy wymiaru renty z uwzględnieniem art. 17 ust. 3 ustawy wypadkowej. Oznacza to, że jeśli do wyliczenia renty zostanie wykorzystany wyższy niż 250% wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, określone wyżej minimalne wysokości poszczególnych rodzajów świadczeń nie obowiązują. Gwarancja ta ma zastosowanie bowiem tylko wtedy, gdy podstawa wymiaru świadczenia została obliczona z ograniczeniem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru do 250%.
W art. 20 ust. 2 ustawy wypadkowej przewidziana została jeszcze jedna reguła co do najniższych wartości rent wypadkowych. Otóż renta z tytułu niezdolności do pracy, renta szkoleniowa oraz renta rodzinna z ubezpieczenia wypadkowego nie może być niższa niż 120% kwoty najniższej odpowiedniej „zwykłej” renty.
Dwa warianty obliczeń
W przypadku rent z ubezpieczenia wypadkowego mogą mieć zastosowanie zróżnicowane zasady obliczania ich wysokości. Dlatego też ZUS każdorazowo sprawdza, przy zastosowaniu którego z wariantów świadczenie będzie dla wnioskodawcy najkorzystniejsze.
Przykład
Pan Jan, posiadający udokumentowane 24 lata składkowe i 2 lata nieskładkowe, w lipcu 2010 r. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego. Lekarz orzecznik ZUS orzekł u wnioskodawcy całkowitą niezdolność do pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy. Do obliczenia świadczenia będzie miała zastosowanie kwota bazowa wynosząca 2.716,71 zł. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 263%. W związku z tym, przy obliczaniu renty wypadkowej ZUS zastosował dwa warianty wyliczenia świadczenia.
Wariant 1
Obliczenie renty przy ograniczonym do 250% wskaźniku wysokości podstawy wymiaru.
Podstawa wymiaru świadczenia stanowi 6.791,78 zł (tj. 2.716,71 zł × 250%). Wysokość renty wynosi:
2.716,71 zł × 24% = 652,01 zł,
24 × 1,3% × 6.791,78 zł = 2.119,04 zł,
2 × 0,7% × 6.791,78 zł = 95,08 zł,
652,01 zł + 2.119,04 zł + 95.08 zł = 2.866,13 zł.
Z uwagi na to, że renta wypadkowa z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie może być niższa niż 80% podstawy jej wymiaru, wysokość świadczenia w tym wariancie podlega podwyższeniu do tej kwoty 5.433,42 zł (tj. 6.791,78 zł × 80%).
Wariant 2
Obliczenie renty przy zastosowaniu rzeczywistego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru.
Podstawa wymiaru świadczenia stanowi 7.144,95 zł (tj. 2.716,71 zł × 263%). Wysokość renty wynosi:
designed by INFO BAZA sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone, kopiowanie i rozpowszechnianie materiałów zamieszczonych na stronie bez zgody właściciela serwisu zabronione.
