W bazie wiedzy znajduje się  3904  pytań wraz z odpowiedziami.
   Aktualności Szkolenia Ważne informacje Cennik Kalkulator wynagrodzeń Kontakt #

Wartości niematerialne i prawne w bilansie

GAZETA PODATKOWA (2010-11-08), autor: Dorota Przybyszewska
www.gazetapodatkowa.pl - podatki, rachunkowość, prawo pracy, składki, zasiłki, emerytury, księgowość




Pierwszą pozycją aktywów bilansu są wartości niematerialne i prawne. Z racji tego, iż stanowią one specyficzny, niematerialny składnik majątku firmy, przed wykazaniem w bilansie należy z uwagą zweryfikować prawidłowość ich zakwalifikowania do tej grupy składników majątku, poprawność ewidencji księgowej oraz aktualność i obecną wartość użytkową dla jednostki.

Przez wartości niematerialne i prawne rozumie się nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki, a w szczególności:

a) autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje,

b) prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych,

c) know-how (równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej, organizacyjnej).

Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się również nabytą wartość firmy (stanowiącą różnicę między ceną nabycia określonej jednostki lub zorganizowanej jej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto) oraz koszty zakończonych prac rozwojowych.

Wynika to z art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o rachunkowości. Przepis ten wskazuje, że wartości niematerialne i prawne generalnie muszą być nabyte (np. zakupione, otrzymane w drodze darowizny, wniesione w formie aportu). Praw majątkowych wytworzonych we własnym zakresie (np. programów komputerowych) jednostka nie może zaliczyć do tej grupy aktywów. Wyjątek stanowią koszty zakończonych prac rozwojowych. Są to koszty prac prowadzonych przez jednostkę na własne potrzeby, poniesione przed podjęciem produkcji lub zastosowaniem technologii, pod warunkiem że:

– produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone,
      
– techniczna przydatność produktu lub technologii została stwierdzona i odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie jednostka podjęła decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii,
      
– koszty prac rozwojowych zostaną pokryte, według przewidywań, przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii.

Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się także prawa instalatorów do emisji gazów cieplarnianych, co wynika ze stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie księgowego ujęcia praw (uprawnień) do emisji zanieczyszczeń do powietrza (Dz. Urz. Min. Fin. z 2005 r. nr 15, poz. 134).

Trzeba pamiętać o różnicach w kwalifikowaniu składników majątku między prawem podatkowym a bilansowym. Otóż dla celów podatku dochodowego do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się m.in. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, stanowiące dla celów bilansowych środki trwałe. Z kolei dla celów podatku dochodowego nie stanowią wartości niematerialnych i prawnych koncesje oraz prawa do emisji zanieczyszczeń do powietrza (są odpisywane w koszty).

Często pojawiają się wątpliwości dotyczące kwalifikacji wydatków związanych z uzyskaniem licencji na wykonywanie transportu drogowego, certyfikatu jakości ISO czy wydatków na utworzenie strony internetowej. Otóż zarówno na gruncie prawa bilansowego, jak i podatkowego nie zalicza się ich do wartości niematerialnych i prawnych.

Warto dodać, że definicja wartości niematerialnych i prawnych nie uzależnia zaliczenia do tej grupy aktywów od wartości składnika majątku. Jednak jednostki mogą stosować uproszczenia w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego (art. 4 ust. 4 ustawy o rachunkowości). W ramach tych uproszczeń w polityce rachunkowości może znaleźć się zapis, że jeżeli wartość początkowa składnika majątku spełniającego definicję wartości niematerialnej i prawnej będzie niska, wydatki poniesione na jego nabycie można odnieść bezpośrednio w koszty działalności operacyjnej. Tą „niską” wartość jednostki najczęściej określają na poziomie wskazanym w przepisach podatkowych (3.500 zł).


Ewidencja księgowa

Do ewidencji wartości niematerialnych i prawnych w księgach rachunkowych służy konto 02 „Wartości niematerialne i prawne”. Po stronie Wn tego konta ujmuje się zwiększenia stanu praw majątkowych (np. zakup), a po stronie Ma – zmniejszenia stanu (np. sprzedaż). Warto zauważyć, że wartości niematerialne i prawne nie podlegają ulepszeniu, na podstawie którego dochodzi do zwiększenia ich wartości początkowej. Do wyceny i amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych stosuje się przepisy dotyczące środków trwałych zawarte w art. 31 ust. 2 i art. 32 ust. 1-4 oraz ust. 6 ustawy o rachunkowości. Natomiast nie ma do nich zastosowania art. 31 ust. 1 tej ustawy mówiący o ulepszeniu. Także na gruncie ustaw o podatku dochodowym nie przewiduje się możliwości wzrostu wartości początkowej wartości niematerialnej i prawnej na skutek ulepszenia.

Odpisy amortyzacyjne, umorzeniowe lub z tytułu trwałej utraty wartości dotyczące wartości niematerialnych i prawnych ujmuje się na koncie 07-2 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”. Odpisów amortyzacyjnych wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się poprzez systematyczne i planowe rozłożenie ich wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji. Na dzień przyjęcia składnika do wartości niematerialnych i prawnych jednostka ma obowiązek ustalić jego okres, stawkę i metodę amortyzacji. Przepisy ustawy o rachunkowości nie wyznaczają konkretnych okresów amortyzacji dla poszczególnych składników wartości niematerialnych i prawnych. Możliwość wyboru w tym zakresie pozostawiono kierownikom jednostek. Termin amortyzacji został wyznaczony jedynie dla:

– kosztów zakończonych prac rozwojowych, tj. nie dłużej niż 5 lat (art. 33 ust. 3 ustawy),
      
– nabytej wartości firmy, tj. nie dłużej niż 5 lat, w uzasadnionych przypadkach kierownik jednostki może wydłużyć ten okres do 20 lat (art. 44b ust. 10 ustawy).

Ustawa o rachunkowości zobowiązuje jednostki do prowadzenia kont analitycznych zarówno dla konta 02 „Wartości niematerialne i prawne”, jak i dla konta 07-2 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych” (art. 17 ust. 1 pkt 1). Ewidencja analityczna w podziale na poszczególne tytuły praw majątkowych i innych wartości niematerialnych i prawnych daje możliwość szybkiego i łatwego ustalenia ich wartości początkowej, kwoty dotychczas dokonanych odpisów amortyzacyjnych, wartości księgowej na dany dzień oraz umożliwia sporządzenie sprawozdania finansowego w wymaganym układzie.


Ujęcie w bilansie

Przed wykazaniem wartości niematerialnych i prawnych w bilansie należy je zinwentaryzować. Dokonuje się tego drogą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami stanowiącymi podstawę ich ujęcia na koncie 02 „Wartości niematerialne i prawne”, sprawdzenia prawidłowości amortyzacji oraz weryfikacji realnej wartości tych składników. Co do zasady, utrata wartości niematerialnych i prawnych ma miejsce wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że składniki te nie przyniosą w przyszłości w znaczącej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych, np. na skutek wygaśnięcia licencji, wycofania z używania programu komputerowego itp. Jeżeli podczas inwentaryzacji stwierdzi się utratę wartości przez dany tytuł wartości niematerialnych i prawnych (np. dany program komputerowy nie będzie w przyszłym roku wykorzystywany przez jednostkę w jej działalności), urealnia się jego wartość dokonując odpisu aktualizującego w odpowiedniej wartości, zapisem:

Wn konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”,

Ma konto 07-2 „Odpisy umorzenie wartości niematerialnych i prawnych”.

Wartości niematerialne i prawne wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy według cen nabycia lub kosztów wytworzenia (dotyczy to kosztów zakończonych prac rozwojowych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Oznacza to, że na dzień bilansowy wartości niematerialne i prawne wykazuje się w odpowiednim wierszu bilansu w wartości netto.

Wartości niematerialne i prawne w bilansie ujmuje się w pozycji A.I aktywów z podziałem na:

1) koszty zakończonych prac rozwojowych (A.I.1);

2) wartość firmy (A.I.2);

3) inne wartości niematerialne i prawne (A.I.3) – tu: prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych i zdobniczych, know-how. W tej pozycji jednostki użytkujące instalacje emitujące zanieczyszczenia do atmosfery ujmują otrzymane prawa do emisji gazów cieplarnianych, dostosowując wzór bilansu w następujący sposób:

– w pozycji A.I.3a Prawa do emisji,
            
– w pozycji A.I.3b Inne wartości niematerialne i prawne;

4) zaliczki na wartości niematerialne i prawne (A.I.4) – tu: wartość nominalna dokonanych przedpłat na poczet wartości niematerialnych i prawnych. Przedpłaty te mogą być ujęte przykładowo na koncie 24 „Pozostałe rozrachunki” bądź na koncie 30 „Rozliczenie zakupu”.


Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).


Gazeta Podatkowa nr 89 (713) z dn. 2010.11.08, strona 10
Autor: Dorota Przybyszewska




dodano: 2010-11-08 07:38







Podaj e-mail, aby otrzymywać
najświeższe informacje:

dodatkowe informacje »

     REKLAMA

  » znajdź więcej artykułów w archiwum
Podaj e-mail i poleć tę stronę znajomemu:
Od:
Do:
REKOMENDOWANE SERWISY
baza wiedzy       expert       zpchrpro       centrum szkolen     srodowisko     centrum
NASI PARTNERZY
popon       gazetapodatkowa       payu       elsa       isource       sygnity       press       beyond       thawte
O nas | Prywatność | Regulamin | Kontakt | Do góry


designed by INFO BAZA sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone, kopiowanie i rozpowszechnianie materiałów zamieszczonych na stronie bez zgody właściciela serwisu zabronione.