W bazie wiedzy znajduje się  3904  pytań wraz z odpowiedziami.
   Aktualności Szkolenia Ważne informacje Cennik Kalkulator wynagrodzeń Kontakt #

Kapitał (fundusz) własny w bilansie

GAZETA PODATKOWA (2010-12-06), autor: Ewa Kowalska
www.gazetapodatkowa.pl - podatki, rachunkowość, prawo pracy, składki, zasiłki, emerytury, księgowość




Kapitały (fundusze) własne oznaczają własne źródło finansowania kontrolowanych przez jednostkę zasobów majątkowych o wiarygodnie określonej wartości, powstałych w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych.

W spółkach kapitałowych, osobowych oraz w jednostkach prowadzonych przez osoby fizyczne we własnym imieniu i na własne ryzyko własne źródło finansowania występuje pod nazwą kapitały. Nazwa fundusze określa własne źródła finansowania majątku w pozostałych jednostkach, w tym m.in. w przedsiębiorstwach państwowych, spółdzielniach.

Kapitały (fundusze) własne ujmuje się w księgach rachunkowych z podziałem na ich rodzaje i według zasad określonych przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy o utworzeniu jednostki. Wynika to z art. 36 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Ich ewidencję prowadzi się na kontach zespołu 8.

Własne źródła finansowania majątku wykazuje się w pasywach bilansu w pozycji A. Kapitał (fundusz) własny, ze wskazaniem ich rodzajów, w następującym układzie:





Kapitały (fundusze) własne, z wyjątkiem udziałów (akcji) własnych, wycenia się na dzień bilansowy i wykazuje w bilansie według wartości nominalnej (art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy o rachunkowości).


Kapitał (fundusz) podstawowy

Do ewidencji kapitału podstawowego służy konto 80-0 „Kapitał (fundusz) zakładowy” lub „Kapitał właścicieli”. Na koncie tym ujmuje się wszystkie zwiększenia oraz zmniejszenia kapitału podstawowego, jakie miały miejsce w danym roku obrotowym.

W spółkach z o.o. kapitał zakładowy wykazywany jest w pozycji A.I w wielkości określonej w umowie spółki i wpisanej w rejestrze sądowym. Kapitał ten nie może być niższy niż 5.000 zł, a wartość nominalna jednego udziału nie może być niższa niż 50 zł (art. 154 § 1 i 2 Kodeksu spółek handlowych). Operacje dotyczące wniesienia wkładów przez wspólników spółki z o.o. mogą przebiegać zapisami:

1. Wpłaty gotówkowe na pokrycie kapitału zakładowego:

– Wn konto 13-0 „Rachunek bieżący”,

– Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami).

2. Wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) na pokrycie kapitału zakładowego:

– Wn konto, np. 01, 02, 03, 08, 31, 33, 60,

– Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami).

3. Zaksięgowanie kapitału zakładowego – pod datą zarejestrowania spółki z o.o. w sądzie rejestrowym:

– Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami),

– Ma konto 80-0 „Kapitał zakładowy”.

W spółkach akcyjnych kapitał zakładowy powinien wynosić co najmniej 100.000 zł, a wartość nominalna jednej akcji nie powinna być niższa niż jeden grosz (art. 308 § 1 i 2 K.s.h.). Podobnie jak w przypadku spółki z o.o., kapitał podstawowy spółki akcyjnej wykazywany w bilansie w pasywach w pozycji A.I musi być wpisany w rejestrze sądowym.

W spółkach cywilnych i osobowych prawa handlowego (jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych) wykazuje się kapitał podstawowy w wielkości określonej w umowie spółki. W przypadku spółki komandytowo-akcyjnej minimalna wielkość tego kapitału powinna wynosić co najmniej 50.000 zł (art. 126 § 2 K.s.h.).

Kapitał podstawowy może w tych jednostkach ulegać zwiększeniu lub zmniejszeniu. Wymaga to każdorazowo zmiany umowy spółki. Kapitał ten wykazuje się w bilansie w pozycji A.I w kwocie określonej w umowie spółki i ujętej na koncie 80-0.

Operacje wpływające na wielkość kapitału własnego ujmowane są w trakcie roku obrotowego na koncie 24 „Pozostałe rozrachunki”. Na dzień bilansowy należy dokonać analizy zapisów na koncie 24. Rozrachunki o charakterze trwałym (np. zapłacone składki ZUS za wspólników, zaliczki na poczet podatku dochodowego opłacone za wspólników ze środków spółki) ujmuje się na dzień bilansowy, zapisem:

– Wn konto 82 „Rozliczenie wyniku finansowego” (w analityce: Odpisy z wyniku finansowego za bieżący rok obrotowy),

– Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami z tytułu pobranych kwot do rozliczenia).

Saldo Wn konta 82 do wysokości osiągniętego zysku za bieżący rok obrotowy wykazuje się w pasywach bilansu w pozycji A.IX „Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)”. Natomiast kwoty przewyższające zysk do podziału wykazuje się w pasywach bilansu, w pozycji A.II (wielkość ujemna).

W firmach osób fizycznych kapitał zakładowy, zwany też kapitałem właściciela, odzwierciedla wartość majątku wniesionego przez właściciela. Wszelkie rozrachunki z właścicielem ujmuje się w ciągu roku na koncie 24 „Pozostałe rozrachunki”. Jeżeli na dzień bilansowy występuje saldo na koncie 24, oznaczające trwałe zwiększenie lub trwałe zmniejszenie kapitału, można rozliczyć je bezpośrednio z kapitałem właściciela, zapisem:

– Wn/Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Rozrachunki z właścicielem),

– Ma/Wn konto 80-0 „Kapitał właściciela”.

W wyjątkowych przypadkach na koncie 80-0 może wystąpić saldo debetowe. W bilansie wartość kapitału podstawowego zostanie w takim przypadku wykazana w pozycji A.I ze znakiem minus.


Należne wpłaty na kapitał zakładowy (wielkość ujemna)

W spółkach z o.o. pozycja A.II „Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna)” nie powinna wystąpić. Wszystkie wkłady muszą bowiem być wniesione przez wspólników przed złożeniem wniosku o rejestrację spółki (podwyższenia kapitału zakładowego spółki), a stosowne oświadczenie w tej sprawie składają członkowie zarządu do sądu rejestrowego (art. 167 § 1 pkt 2 K.s.h.).

Spółki akcyjne wykazują w tej pozycji należne, lecz jeszcze niewniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego.


Udziały (akcje) własne (wielkość ujemna)

Spółka z o.o. zasadniczo nie może obejmować lub nabywać ani przyjmować w zastaw własnych udziałów. Wyjątek stanowi ich nabycie w drodze egzekucji na zaspokojenie roszczeń spółki, których nie można zaspokoić z innego majątku wspólnika, nabycie w celu umorzenia. Udziały własne nabyte przez spółkę w celu ich umorzenia, ujęte na koncie 14 „Krótkoterminowe aktywa finansowe” (w analityce: Udziały własne) wycenia się w cenie nabycia.

Jeżeli udziały nabyte w drodze egzekucji nie zostaną zbyte w ciągu roku od dnia nabycia, powinny być umorzone według przepisów dotyczących obniżenia kapitału zakładowego, chyba że w spółce został utworzony, w celu umorzenia udziałów, specjalny kapitał rezerwowy (art. 200 § 2 K.s.h.).

Spółka akcyjna również nie może nabywać wyemitowanych przez nią akcji. Jednak zakaz ten nie dotyczy nabycia akcji własnych w sytuacjach wymienionych w art. 362 § 1 K.s.h.


Kapitał (fundusz) zapasowy

W pozycji A.IV „Kapitał (fundusz) zapasowy” wykazuje się wartość kapitału zapasowego w wartości nominalnej. Kapitał ten tworzy się w spółkach kapitałowych z uwzględnieniem przepisów K.s.h. oraz ustawy o rachunkowości. Ewidencję zwiększeń i zmniejszeń tego kapitału prowadzi się na koncie 81-1 „Kapitał zapasowy”.

W spółce z o.o. może on powstać m.in. z:

– podziału zysku netto,
      
– dodatniej różnicy między ceną sprzedaży udziałów a niższą od niej ceną nabycia udziałów własnych (art. 36a ust. 1 ustawy o rachunkowości),
      
– nadwyżki wartości nominalnej umorzonych udziałów a niższą ceną ich nabycia (art. 36a ust. 2 ustawy o rachunkowości).

W spółkach akcyjnych kapitał zapasowy tworzony jest obowiązkowo. Na pokrycie strat należy przeznaczać 8% zysku netto za rok obrotowy, do czasu gdy kapitał zapasowy osiągnie wysokość 1/3 kapitału akcyjnego (art. 396 § 1 K.s.h.). Ponadto kapitał ten powstaje m.in. z nadwyżki:

– osiągniętej przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej, pozostałej po pokryciu kosztów emisji akcji (art. 396 § 2 K.s.h.),
      
– między ceną sprzedaży, pomniejszoną o koszty sprzedaży, a niższą ceną nabycia akcji własnych (art. 36a ust. 1 ustawy o rachunkowości),
      
– między ceną nominalną a niższą ceną nabycia akcji własnych umorzonych (art. 36a ust. 2 ustawy o rachunkowości).


Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny

Pozycja A.V „Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny” wyraża wartość dokonanej na podstawie odrębnych przepisów aktualizacji wyceny środków trwałych (ostatniej aktualizacji dokonano według stanu na 1 stycznia 1995 r.). Kapitał z aktualizacji wyceny może także wystąpić w jednostkach, które dokonują wyceny długoterminowych aktywów finansowych według cen rynkowych.


Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe

W pozycji A.VI „Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe” spółka z o.o. w organizacji wykazuje wartość niezarejestrowanego kapitału zakładowego. Pozostałe spółki z o.o. wykazują w tej pozycji wartość kapitału rezerwowego, którego ewidencję prowadzi się w księgach rachunkowych na koncie 81-2 „Kapitał rezerwowy”. Kapitał ten tworzy się m.in. z dopłat wspólników (art. 36 ust. 2e ustawy o rachunkowości). Uchwalone, lecz niewniesione dopłaty wykazuje się w dodatkowej pozycji kapitałów własnych „Należne dopłaty na poczet kapitału rezerwowego (wielkość ujemna)”.

W spółkach akcyjnych kapitał rezerwowy może być tworzony na pokrycie określonych w statucie strat lub wydatków. Spółka akcyjna w organizacji wykazuje na dzień bilansowy wartość niezarejestrowanego kapitału zakładowego w pasywach bilansu, w pozycji A.VI „Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe”. W tej pozycji wykazuje się także kwotę podwyższającą kapitał akcyjny, niewpisaną do dnia bilansowego do rejestru sądowego. Natomiast nie ujmuje się w księgach rachunkowych i nie wykazuje w bilansie obniżenia kapitału zakładowego, które nie zostało wpisane przez sąd do rejestru.

W spółkach osobowych i cywilnych oraz w przedsiębiorstwach prowadzonych przez osoby fizyczne ta pozycja bilansu pozostaje na ogół nie wypełniona. Te jednostki bowiem nie mają obowiązku tworzyć tego kapitału.


Zysk (strata) z lat ubiegłych

W pozycji A.VII „Zysk (strata) z lat ubiegłych” wykazuje się niepodzielony zysk netto lub nierozliczoną (niepokrytą) stratę z lat ubiegłych. Przepisy prawa bilansowego i prawa handlowego nie określają czasu, w jakim niepodzielony zysk (niepokryta strata) powinny być rozliczone. Nierozliczona strata w dłuższym okresie czasu informuje o trudnej sytuacji finansowej spółki.

W tej pozycji wykazuje się również skutki błędu popełnionego w latach ubiegłych (art. 54 ust. 3 ustawy o rachunkowości). Ponadto spółki z o.o. i akcyjne wykazują w tej pozycji m.in. ujemną różnicę między ceną sprzedaży udziałów (akcji) własnych a ceną ich nabycia w części przewyższającej kapitał zapasowy (art. 36a ust. 1 ustawy o rachunkowości).


Zysk (strata) netto

W pozycji A.VIII pasywów jednostki będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych wykazują zysk (stratę) netto za bieżący rok obrotowy, tj. po pomniejszaniu wyniku finansowego o podatek dochodowy (bieżący i odroczony). Natomiast spółki osobowe (cywilne oraz spółki prawa handlowego) oraz osoby fizyczne prowadzące działalność na własny rachunek wykazują w tej pozycji wynik finansowy brutto (bez pomniejszania go o podatek dochodowy).

W następnym numerze Gazety Podatkowej omówione zostaną odpisy z zysku netto dokonane w ciągu roku obrotowego (pozycja A.IX pasywów bilansu).


Podstawa prawna:

– ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.),
      
– ustawa z dnia 15.09.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).


Gazeta Podatkowa nr 97 (721) z dn. 2010.12.06, strona 10
Autor: Ewa Kowalska



dodano: 2010-12-07 08:50







Podaj e-mail, aby otrzymywać
najświeższe informacje:

dodatkowe informacje »

     REKLAMA

  » znajdź więcej artykułów w archiwum
Podaj e-mail i poleć tę stronę znajomemu:
Od:
Do:
REKOMENDOWANE SERWISY
baza wiedzy       expert       zpchrpro       centrum szkolen     srodowisko     centrum
NASI PARTNERZY
popon       gazetapodatkowa       payu       elsa       isource       sygnity       press       beyond       thawte
O nas | Prywatność | Regulamin | Kontakt | Do góry


designed by INFO BAZA sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone, kopiowanie i rozpowszechnianie materiałów zamieszczonych na stronie bez zgody właściciela serwisu zabronione.