W bazie wiedzy znajduje się  3888  pytań wraz z odpowiedziami.
   Aktualności Szkolenia Ważne informacje Cennik Kalkulator wynagrodzeń Kontakt #

Konsekwencje pracy na emeryturze lub rencie

GAZETA PODATKOWA (2011-02-28), autor: Aneta Dudek, Bożena Dziuba
www.gazetapodatkowa.pl - podatki, rachunkowość, prawo pracy, składki, zasiłki, emerytury, księgowość




Emeryci i renciści mogą podejmować działalność zarobkową. I choć osiągane z tego tytułu przychody mogą spowodować zawieszenie lub zmniejszenie wysokości przysługującego świadczenia, to i tak w ostatecznym rozrachunku aktywność zawodowa się opłaca. Emeryt lub rencista podlegający ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, może bowiem korzystać ze świadczeń chorobowych. Ponadto zwiększenie stażu ubezpieczeniowego daje uprawnienia do wnioskowania o przeliczenie emerytury lub renty.


Ubezpieczenie aktywnych zawodowo emerytów i rencistów

Niektóre osoby po przejściu na emeryturę lub rentę nadal są aktywne zawodowo. Zdarza się więc, że pracują na część etatu lub na umowę zlecenia u dotychczasowych pracodawców lub w zupełnie innych firmach. Osoby bardziej przedsiębiorcze zakładają własne firmy. Każda jednak praca powoduje określony obowiązek ubezpieczeniowy w ZUS.


Praca na etacie

Każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę (w tym także mająca ustalone prawo do emerytury lub renty) podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wszystkich ryzyk. Obowiązkowe są więc dla niej ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne. Obowiązek tych ubezpieczeń dla pracowników powstaje z dniem nawiązania stosunku pracy, a wygasa z dniem jego ustania.


Własna firma

Prowadzenie przez emeryta pozarolniczej działalności gospodarczej nie stanowi dla niego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Osoba taka z działalności podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeżeli złoży wniosek o dobrowolne objęcie tymi ubezpieczeniami, wówczas obowiązkowe jest dla niej ubezpieczenie wypadkowe. Nie ma jednak prawa przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego, gdyż ubezpieczeniu temu podlega wyłącznie osoba, dla której ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe. Zawsze obowiązkowo podlega jednak ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Powyższe dotyczy też osób mających ustalone prawo do renty, za wyjątkiem osób posiadających prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i prowadzących działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Obowiązkowe dla tych osób jest też ubezpieczenie wypadkowe. Dobrowolne jest dla nich tylko ubezpieczenie chorobowe.

Przedsiębiorcy mający ustalone prawo do tzw. renty inwalidzkiej podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury.

Niektórzy przedsiębiorcy, mający ustalone prawo do emerytury lub renty, mogą skorzystać z ulgi w opłacaniu składki zdrowotnej. Z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności nie opłacają bowiem tej składki emeryci i renciści, którzy:

1) pobierają świadczenie emerytalne lub rentowe w kwocie nieprzekraczającej miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (czyli w 2011 r. – 1.386 zł), a uzyskiwane przez nich dodatkowe przychody z prowadzonej pozarolniczej działalności nie przekraczają w miesiącu kwoty połowy najniższej emerytury, czyli aktualnie kwoty 353,15 zł (od 1 marca 2011 r. kwota najniższej emerytury będzie wynosiła 728,18 zł; 50% z tej kwoty – 364,09 zł),

2) pobierają świadczenie emerytalne lub rentowe w kwocie nieprzekraczającej kwoty minimalnego wynagrodzenia i opłacają podatek dochodowy z prowadzonej pozarolniczej działalności w formie karty podatkowej.

Co istotne, wymienionych wyżej warunków nie łączy się. Jeżeli emeryt lub rencista spełnia którykolwiek z nich, wtedy korzysta ze zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej. W dalszym jednak ciągu podlega temu ubezpieczeniu. Zatem w przypadku gdy emeryt bądź rencista:

– rozpoczyna działalność gospodarczą – jego obowiązkiem jest dokonanie odpowiedniego zgłoszenia w ZUS do ubezpieczenia zdrowotnego,
      
– prowadzi już działalność gospodarczą – nie dokonuje wyrejestrowania z tego ubezpieczenia.

Przedsiębiorcy będący emerytami lub rencistami z ulgi w opłacie składki zdrowotnej mogą skorzystać jedynie w tych miesiącach, w których spełniają wymagane warunki. Nie zwalnia to ich jednak z obowiązku przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych (za każdy miesiąc) i wykazywania w nich jako podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne kwoty nie niższej niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku oraz kwoty składki w wysokości:

– 0,00 zł – jeżeli w danym miesiącu spełnione zostały wymagane warunki,
      
– wynikającej z przemnożenia wykazanej podstawy wymiaru składki przez obowiązującą stopę procentową składki (tj. 9%) – jeżeli w rozliczanym miesiącu kalendarzowym nie zostały spełnione wymagane warunki.


Wykonywanie zlecenia

Osoby mające ustalone prawo do emerytury lub renty i jednocześnie świadczące pracę w ramach umowy zlecenia podlegają z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, w sposób przewidziany dla zleceniobiorców niemających ustalonego prawa do takiego świadczenia. Zasada ta ma zastosowanie w przypadku, gdy umowa zlecenia stanowi dla tych osób jedyne zatrudnienie lub jest zawarta z podmiotem, z którym mają one zawartą umowę o pracę.

Inaczej jest, gdy emeryt lub rencista zawarł umowę zlecenia z innym podmiotem aniżeli własny pracodawca i nie wykonuje jej na rzecz własnego pracodawcy. W takim przypadku umowa ta powoduje dla niego jedynie tytuł do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. W razie przystąpienia do tych ubezpieczeń obowiązkowe będzie wówczas dla takiej osoby ubezpieczenie wypadkowe. Wysokość wynagrodzenia osiągana z etatu jest tu bez znaczenia. Zatrudnienie emeryta lub rencisty na podstawie umowy o pracę zwalnia takie osoby z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z innym podmiotem niż własny pracodawca. Tak jest nawet wtedy, gdy praca jest wykonywana na część etatu i z wynagrodzeniem podlegającym składkom ZUS w kwocie niższej od minimalnego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak ubezpieczenia zdrowotnego. Ubezpieczenie to jest dla emeryta lub rencisty obowiązkowe zarówno z umowy zlecenia, jak i z umowy o pracę (a także z tytułu pobieranej emerytury lub renty).



Przykład 1

Osoba pobierająca z ZUS świadczenie rentowe w kwocie 900 zł jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Z działalności tej osiąga miesięczny przychód w kwocie 350 zł. Rencista z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest zwolniony z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ:

– pobiera świadczenie rentowe w kwocie nieprzekraczającej miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (900 zł < 1.386 zł) oraz
      
– z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga przychód nieprzekraczający miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury (350 zł < 353,15 zł).


Przykład 2

Emeryt prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej. Pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.020 zł. Z prowadzonej działalności osiąga miesięczny przychód w kwocie 810 zł. Emeryt z tytułu prowadzonej działalności jest zwolniony z opłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne, bowiem:

– pobiera świadczenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (1.020 zł < 1.386 zł) oraz
      
– opłaca podatek dochodowy z działalności gospodarczej w formie karty podatkowej.


Przykład 3

Pani Karolina posiada ustalone prawo do renty i pobiera z tego tytułu świadczenie rentowe w wysokości 1.308 zł. Dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą, z której opłaca podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Pani Karolina osiągnęła przychód z prowadzonej działalności gospodarczej:
  • w styczniu br. w kwocie 300 zł – w miesiącu tym pani Karolina była zwolniona z obowiązku opłacania składki zdrowotnej, bowiem:  
– pobierała świadczenie rentowe w wysokości nieprzekraczającej kwoty minimalnego wynagrodzenia (1.308 zł < 1.386 zł) oraz

– uzyskany przez nią przychód z działalności nie przekroczył w miesiącu 50% kwoty najniższej emerytury (300 zł < 353,15 zł);
  • w lutym br. – w kwocie 460 zł – za ten miesiąc zobowiązana będzie opłacić składkę zdrowotną od podstawy wymiaru nie niższej niż 2.704,31 zł, gdyż jej przychód z działalności gospodarczej przekroczył w lutym br. 50% kwoty najniższej emerytury (460 zł > 353,15 zł).


Przykład 4

Pani Halina pobiera świadczenie emerytalne. Dodatkowo jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia. Umowy te ma zawarte z dwoma różnymi podmiotami. Z etatu pani Halina otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 820 zł (1/2 etatu). Umowa zlecenia stanowi dla niej tytuł do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych. Obowiązkowe ze zlecenia jest dla niej tylko ubezpieczenie zdrowotne.


Uprawnienia do świadczeń chorobowych

Emeryci i renciści, podejmując np. zatrudnienie na umowę o pracę, niezależnie od wymiaru czasu pracy, podlegają ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Oznacza to, że w przypadku powstania niezdolności do pracy przysługują im świadczenia chorobowe, na zasadach obowiązujących pozostałych ubezpieczonych, choć z pewnymi ograniczeniami.


Świadczenie w razie choroby

Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, tzw. ubezpieczeniem chorobowym, określonym w ustawie systemowej. Tak wynika z art. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanej ustawą zasiłkową. Jeżeli zatem osoba uprawniona do emerytury lub renty podlega ubezpieczeniu chorobowemu, np. z tytułu pozostawania w stosunku pracy lub zatrudnienia na umowę zlecenia, to w razie zaistnienia okoliczności uzasadniający prawo do świadczeń chorobowych, może ubiegać się o ich przyznanie.

Na zasiłek chorobowy trzeba jednak niekiedy trochę poczekać. Osoba podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu, w tym z uprawnieniami do emerytury lub renty, nabywa bowiem prawo do zasiłku chorobowego dopiero po upływie:

– 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeżeli podlega temu ubezpieczeniu obowiązkowo (np. z tytułu pozostawania w stosunku pracy),
      
– 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeżeli przystąpiła do tego ubezpieczenia na zasadzie dobrowolności (np. z tytułu zawarcia umowy zlecenia).

Przy czym do tego tzw. okresu wyczekiwania wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego. Jednakże wśród emerytów może się znajdować spora grupa osób uprawnionych do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego w oparciu o art. 4 ust. 3 ustawy zasiłkowej. Chodzi tu zwłaszcza o ubezpieczonych obowiązkowo (np. pracowników), którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.

Emeryci i renciści, pozostający w stosunku pracy, podobnie jak wszyscy pozostali pracownicy, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną trwającej łącznie do 33 dni lub – w przypadku gdy ukończyli 50. rok życia – do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego, zachowują prawo do wynagrodzenia chorobowego. Oblicza się je według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Nie przysługuje jednak w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego (np. za czas niezdolności do pracy przypadający na okres wyczekiwania). Dopiero po upływie odpowiednio 33 lub 14 dni wynagrodzenia chorobowego przysługuje im zasiłek chorobowy (art. 92 Kodeksu pracy).

Możliwy do wykorzystania okres zasiłkowy został określony w art. 8 ustawy zasiłkowej. Wynosi on, tak jak dla wszystkich ubezpieczonych, odpowiednio 182 dni lub – w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą albo występującej w trakcie ciąży – 270 dni. Uwzględnia się w nim wszystkie okresy nieprzerwanej, a także poprzedniej niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa między nimi nie przekraczała 60 dni.


Tylko w okresie ubezpieczenia

Zasiłek chorobowy przysługuje jednak osobom uprawnionym do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy wyłącznie w okresie ubezpieczenia chorobowego (np. w czasie pozostawania w stosunku pracy). Choć ustawa zasiłkowa dopuszcza wypłatę zasiłku także za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, to jednak przewiduje w tym zakresie pewne ograniczenia. Wynikają one z art. 13 ustawy zasiłkowej i dotyczą właśnie m.in. osób, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.


Bez prawa do niektórych świadczeń

Zdarza się, iż okres zasiłkowy jest zbyt krótki na powrót do zdrowia. W takim przypadku, jeżeli dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy, ubezpieczony może ubiegać się o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Nie otrzyma go jednak osoba uprawniona do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Podobnie jest z zasiłkiem wyrównawczym, który przysługuje pracownikom ze zmniejszoną sprawnością do pracy, wykonującym pracę:

– w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej,
      
– u pracodawcy na wyodrębnionym stanowisku pracy, dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia do określonej pracy,

jeżeli jego miesięczne wynagrodzenie osiągane podczas rehabilitacji jest niższe od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego w myśl art. 36-42 ustawy zasiłkowej.

Ograniczenie w prawie do tych dwóch świadczeń wynika wprost z art. 18 ust. 7 oraz art. 25 ustawy zasiłkowej.


Zasiłki z tytułu opieki i macierzyństwa

Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny, na zasadach określonych w art. 32-35 ustawy zasiłkowej. Z prawa do tego świadczenia mogą zatem skorzystać również ubezpieczeni emeryci i renciści, i to od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Uprawnienia do świadczeń emerytalno‑rentowych nie przeszkadzają także w uzyskaniu prawa do:

– zasiłku macierzyńskiego – przysługującego osobom ubezpieczonym przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego – zarówno w okresie ubezpieczenia, jak i po jego ustaniu,
      
– zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego – należnego pracownicy, z którą rozwiązano stosunek pracy w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy i której nie zapewniono innego zatrudnienia, do dnia porodu.

Uprawnienia emerytów i rencistów podlegających ubezpieczeniu chorobowemu do świadczeń z ubezpieczeń społecznych w razie choroby i macierzyństwa



* dotyczy wyłącznie ubezpieczonych będących pracownikami


Wpływ pracy na wysokość świadczenia

Działalność zarobkowa na emeryturze lub rencie nie pozostaje bez wpływu na pobierane świadczenie.

Po pierwsze – uzyskiwane przychody mogą spowodować zawieszenie lub zmniejszenie wysokości należnego świadczenia, na zasadach określonych w art. 103-105 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zwanej ustawą emerytalną.

Po drugie – jeżeli z tytułu kontynuowania działalności zarobkowej emeryt lub rencista podlega ubezpieczeniom społecznym, należne mu świadczenie może ulec zwiększeniu m.in. poprzez:

– doliczenie wypracowanego po przyznaniu emerytury lub renty stażu pracy,
      
– uwzględnienie osiąganych po przyznaniu świadczenia zarobków,
      
– przeliczenie należnego świadczenia po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (odpowiednio 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).

Zwiększenie wysokości emerytury lub renty następuje jednak wyłącznie na wniosek ubezpieczonego, złożony w odpowiednim czasie. Przykładowo, jeżeli emeryt lub rencista nadal pozostaje w ubezpieczeniu, wniosek o ponowne ustalenie wysokości przysługującego mu świadczenia, poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskładkowych, może być zgłoszony nie wcześniej niż po zakończeniu kwartału kalendarzowego. Chyba że ubezpieczenie to ustało wcześniej. Natomiast wniosek o przeliczenie tzw. „nowej emerytury” dla osoby kontynuującej zatrudnienie może być zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Kwestię tę reguluje art. 112-113 ustawy emerytalnej.

Podwyższenie świadczenia następuje jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek w tej sprawie. A jeżeli w wyniku ponownego ustalenia emerytura lub renta jest niższa, świadczenie przysługuje w dotychczasowej wysokości.


Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.)

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.)

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.)

Ustawa z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.)


Gazeta Podatkowa nr 17 (745) z dn. 2011.02.28, strona 12
Autor: Aneta Dudek, Bożena Dziuba


dodano: 2011-02-28 08:22







Podaj e-mail, aby otrzymywać
najświeższe informacje:

dodatkowe informacje »

     REKLAMA

  » znajdź więcej artykułów w archiwum
Podaj e-mail i poleć tę stronę znajomemu:
Od:
Do:
REKOMENDOWANE SERWISY
baza wiedzy       expert       zpchrpro       centrum szkolen     srodowisko     centrum
NASI PARTNERZY
popon       gazetapodatkowa       payu       elsa       isource       sygnity       press       beyond       thawte
O nas | Prywatność | Regulamin | Kontakt | Do góry


designed by INFO BAZA sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone, kopiowanie i rozpowszechnianie materiałów zamieszczonych na stronie bez zgody właściciela serwisu zabronione.