Niepełnosprawność jest okolicznością uzasadniającą przyznanie różnego rodzaju świadczeń i przywilejów. Aby jednak z nich korzystać, niezbędne jest udokumentowanie niepełnosprawności lub jej stopnia. Wydawaniem stosownych orzeczeń zajmują się powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, które wszczynają postępowanie na wniosek osoby zainteresowanej, po przedłożeniu przez nią odpowiednich dokumentów.

Orzeczenie o niepełnosprawności (dotyczy osób, które nie ukończyły 16 lat) lub stopniu niepełnosprawności (wydawane dla osób powyżej 16. roku życia) jest jednym z dokumentów niezbędnych m.in. przy ubieganiu się o świadczenia rodzinne, tj. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Osoba niepełnosprawna nie otrzyma go jednak z urzędu.

Szczegółowe zasady wydawania orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w tej sprawie.


Postępowanie na wniosek

Osoba zainteresowana otrzymaniem orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (bądź jej przedstawiciel ustawowy), powinna wystąpić ze stosownym wnioskiem. Składa się go do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, do którego kompetencji należy orzekanie dla celów pozaubezpieczeniowych.

Natomiast osoba niepełnosprawna, której wydano orzeczenie na czas określony, powinna wystąpić z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przy czym może to uczynić nie wcześniej niż na 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia.

Rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić nie później niż w terminie 1 miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia jego złożenia.


Wymagane dokumenty

W celu otrzymania orzeczenia z powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności do wniosku należy załączyć odpowiednio:

– zaświadczenie o stanie zdrowia (oryginał), wystawione przez lekarza leczącego lub rodzinnego na obowiązującym druku, nie wcześniej niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku,
      
 – posiadaną dokumentację medyczną umożliwiającą ustalenie stopnia niepełnosprawności i datę jej powstania – dopuszczalna jest kserokopia tej dokumentacji, po okazaniu oryginałów do wglądu,
      
– inne dokumenty potwierdzające niepełnosprawność, w tym m.in. orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, kopie orzeczeń KRUS, ZUS lub innych organów orzeczniczych,
      
– dokumentację medyczną zgromadzoną po dacie wydania ostatniego orzeczenia – w przypadku ponownego składania wniosku.

Wymagana dokumentacja medyczna jest zróżnicowana w zależności od rodzaju schorzenia. Stanowią ją m.in.: szpitalne karty informacyjne, opinie psychologiczne, konsultacje, wyniki badań specjalistycznych, historie choroby, wyniki testów, opisy do zdjęć rentgenowskich.

UWAGA!
Formularze wniosków i zaświadczeń lekarskich dostępne są m.in. w powiatowych zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz gminnych ośrodkach pomocy społecznej.

Ponadto osoba ubiegająca się o wydanie orzeczenia zobowiązana jest, pod rygorem odstąpienia od rozpatrywania wniosku, dostarczyć dodatkowe wyniki specjalistycznych badań lekarskich, jakie zlecił przewodniczący składu orzekającego oraz poddać się badaniom lekarza i innych specjalistów.


Obecność zainteresowanego obowiązkowa

Wnioskodawca ma obowiązek brać czynny udział w posiedzeniu składu orzekającego. O jego terminie zawiadamiany jest nie później niż na 14 dni przed dniem posiedzenia. Co prawda skład orzekający może rozpoznać i wydać orzeczenie o niepełnosprawności bez wzywania osoby zainteresowanej, jednak wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych. Jest to możliwe wówczas, gdy osoba zainteresowana nie może stawić się na posiedzenie z powodu stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim, długotrwałej i nie rokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo. W takim przypadku badanie przeprowadzane jest w miejscu pobytu osoby zainteresowanej, albo – jeżeli przewodniczący składu orzekającego uzna posiadaną dokumentację medyczną za wystarczającą – ocena stanu zdrowia wydawana jest bez badania.

Nieobecność osoby zainteresowanej spowodowana innymi ważnymi przyczynami wymaga pisemnej informacji o okolicznościach uzasadniających niestawiennictwo. Zalicza się do nich chorobę, „siłę wyższą” (np. klęski żywiołowe, wyłączenie środków komunikacji) oraz inne ważne przypadki losowe potwierdzone odpowiednim dokumentem.

W razie niestawienia się osoby zainteresowanej na posiedzeniu składu orzekającego sprawę pozostawia się bez rozpoznania, chyba że w okresie 14 dni od dnia posiedzenia osoba ta przedstawi informację o okolicznościach uzasadniających nieobecność.

UWAGA!
Postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności jest wolne od opłat.


Orzeczenie z możliwością odwołania

Ustalanie niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności odbywa się na posiedzeniu składu orzekającego, który – po przeprowadzeniu badania lekarskiego i specjalistycznych wywiadów – wydaje stosowne orzeczenie. Od orzeczenia tego, w terminie 14 dni od daty jego otrzymania, przysługuje odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Orzeczenie wydane przez wojewódzki zespół (w II instancji) jest ostateczne w administracyjnym toku postępowania. Można je jednak zaskarżyć, w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Odwołania wnosi się za pośrednictwem zespołu (odpowiednio powiatowego lub wojewódzkiego) wydającego zaskarżane orzeczenie.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15.07.2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.).


Gazeta Podatkowa nr 62 (686) z dn. 2010.08.05, strona 9
Autor: Bożena Dziuba